ជាតក

1 2 3 130

សញ្ជីវជាតកទី១០

សូមនមស្ការព្រះមានព្រះភាគអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។

សញ្ជីវជាតកទី១០

ព្រះសាស្ដា កាលស្ដេចគង់នៅវត្តវេឡុវ័ន ទ្រង់ប្រារព្ធ​ការលើក​តម្កើង​អសប្បុរស​របស់​ព្រះបាទអជាតសត្តុ បានត្រាស់​ព្រះធម្មទេសនា​នេះ មានពាក្យ​ថា​ អសន្តំ យោ បគ្គណ្ហាតិ ដូច្នេះ​ជាដើម។

 

ព្រះបាទអជាតសត្តុនោះ ជ្រះថ្លានឹង​ទេវទត្ត​ដែលមាន​បាបធម៌ ទ្រុស្តសីល ជាសត្រូវ​នឹងព្រះពុទ្ធ ទ្រង់លើក​តម្កើង​អសប្បុរស​ដែលជា​បុគ្គល​មិនស្ងប់ ហើយ​គិតថា យើងនឹង​ធ្វើសក្ការៈ​ព្រះទេវទត្ត ដូច្នេះ​ទើប​បរិច្ចាគ​ទ្រព្យ​ដ៏ច្រើន កសាង​វិហារ​ត្រង់​គយាសីស​ប្រទេស ជឿតាម​ពាក្យទេវទត្ត ឲ្យគេ​សម្លាប់​ព្រះបិតា​ដែលជា​ធម្មរាជ ជា​អរិយសាវក​ថ្នាក់​សោតាបន្ន ទម្លាយ​ឧបនិស្ស័យ​សោតាបត្តិមគ្គ ដល់នូវ​សេចក្ដី​វិនាសធំ។ ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​បានឮថា ទេវទត្ត​ត្រូវផែនដី​ស្រូប ទ្រង់​គិតថា សូម្បីខ្លួន​អញនឹង​ត្រូវផែនដី​ស្រូបឬហ្ន៎ ដូច្នេះ​មានសេចក្ដី​ភ័យខ្លាច តក់ស្លុត មិនបាន​សេចក្ដី​សុខក្នុង​រាជសម្បត្តិ មិនបាន​សេចក្ដី​សុខស្រួល​លើក្រឡា​បន្ទំ ទ្រង់ញាប់ញ័រ​ជានិច្ច​ដូចជា​ទូកតូច​លើទឹក។ ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​នឹកឃើញថា ដូចជា​ត្រូវបំបែក​ផែនដី ដូចអណ្ដាតភ្លើង​អវីចិនរក​ចេញមក ដូចជា​ត្រូវផែនដី​ស្រូបខ្លួន ដូចជា​ត្រូវគេ​ដាក់ឲ្យដេក​ផ្ងារលើ​ផែនដី​ដែកដ៏ក្ដៅ ហើយត្រូវ​ចាក់ដោយ​ចុង​លំពែង​ដែក។ ដោយ​ហេតុនោះ ការស្ងប់​ព្រះហឫទ័យ​សូម្បី​ត្រឹមតែ​បន្តិច ក៏មិនមាន​ដល់​ព្រះអង្គ ដូចជា​មាន់ត្រូវ​សម្លាប់។ ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​ប្រាថ្នា​នឹងគាល់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ប្រាថ្នាឲ្យ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​អត់ទោស ប្រាថ្នា​នឹងសួរ​បញ្ហា តែមិន​អាចនឹង​ចូលគាល់ ព្រោះភាព​ជាអ្នក​មានទោស​ធំរបស់​ខ្លួន។

 

លំដាប់នោះ ក្នុងពេលរាត្រីខែកត្តិក នៅនគរ​រាជគ្រឹះ កាលគេ​ប្រដាប់​តាក់តែង​នគរ​ដូចជា​ទេវនគរ ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​ប្រថាប់លើ​កញ្ចនាសនៈ (អាសនៈ​មាស) ដែលមាន​ពួកអាមាត្យចោម​រោម​ក្នុង​មហារោង ទ្រង់ឃើញ​ពេទ្យជីវក​កោមារភច្ច ដែលនៅ​ក្នុងទី​មិនឆ្ងាយ ហើយគិតថា យើងនឹង​កាន់យក​ជីវក ទៅកាន់​សម្នាក់​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ តែយើង​មិនអាច​ពោល​តាមត្រង់ថា នែជីវក​សម្លាញ់ យើងមិន​អាចនឹង​ទៅគាល់​ព្រះពុទ្ធ​ដោយខ្លួន​ឯង អ្នកចូរមក ចូរនាំ​យើងទៅកាន់​សម្នាក់​ព្រះសាស្ដា ដូច្នេះយើង​ត្រូវពណ៌នា​ការដល់​ព្រមដោយ​រាត្រី ដោយអម​ហើយពោល​ថា ថ្ងៃនេះ យើងគប្បី​ចូលទៅ​រក​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ យ៉ាង​ណាមួយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ណា គប្បីញ៉ាំង​ចិត្តយើង​ដែលចូល​ទៅអង្គុយ​ជិត ឲ្យជ្រះថ្លា។ អាមាត្យ​ទាំងឡាយស្ដាប់​ពាក្យនោះ​ហើយ នាំគ្នា​ពោលគុណ​សាស្ដា​របស់ខ្លួនៗ។ ចំណែក​ជីវក ក៏ពោល​គុណព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ពេលនោះ ព្រះរាជា​គិតថា យើងនឹង​កាន់យក​ជីវកនោះ​ទៅកាន់​សម្នាក់​ព្រះសាស្ដា។ (លុះគិត​យ៉ាងនេះ​ហើយ) ព្រះរាជា​ក៏ពណ៌នា​រាត្រី​ដោយបទ ៥​ ថា

 

លក្ខញ្ញា វត ភោ ទោសិនា រត្តិ, អភិរូបា វត ភោ ទោសិនា រត្តិ, ទស្សនីយា វត ភោ ទោសិនា រត្តិ, បាសាទិកា វត ភោ ទោសិនា រត្តិ, រមណីយា វត ភោ ទោសិនា រត្តិ, កំ នុ ខ្វជ្ជ មយំ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា បយិរុបាសេយ្យាម, យំ នោ បយិរុបាសតំ ចិត្តំ បសីទេយ្យ។

រាត្រីប្រាសចាកទោស គួរជាទីកំណត់ដឹងអ្វីម្ល៉េះហ្ន៎, រាត្រី​ប្រាសចាក​ទោស (ស្វាង​រុងរឿង) គួរជាទី​ត្រេកអរ​អ្វីម្ល៉េះហ្ន៎, រាត្រី​ប្រាសចាក​ទោស មានភាព​ល្អអ្វីម្ល៉េះហ្ន៎, រាត្រី​ប្រាសចាក​ទោស គួរជាទី​រមិល​មើលអ្វីម្ល៉េះហ្ន៎, រាត្រី​ប្រាសចាក​ទោស ជាទី​នាំមក​នូវសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​អ្វីម្ល៉េះហ្ន៎ ក្នុងថ្ងៃនេះ តើយើង​គប្បីចូល​ទៅរក​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ណាហ្ន៎ យើងចូល​ទៅអង្គុយជិតបុគ្គល​ណា ទើបនឹង​មានចិត្ត​ជ្រះថ្លា​បាន។ (សុត្តន្តបិដក ទីឃនិកាយ សីលក្ខន្ធវគ្គ សាមញ្ញផលសូត្រ បិដកលេខ ១៤ ទំព័រ ១១៤)

 

លំដាប់នោះ អាមាត្យម្នាក់ពោលគុណបូរណកស្សបៈ អាមាត្យម្នាក់​ពោលគុណ​មក្ខលិគោសាល អាមាត្យម្នាក់​ពោលគុណ​អជិតកេស​កម្ពល អាមាត្យ​ម្នាក់ពោល​គុណ​បកុធកច្ចាយនៈ អាមាត្យ​ម្នាក់ពោល​គុណ​សញ្ចយវេលដ្ឋបុត្ត អាមាត្យ​ម្នាក់ពោល​គុណ​និគណ្ឋនាដបុត្ត។ ព្រះរាជា​ស្ដាប់ពាក្យ​អាមាត្យ​ទាំងនោះ​ហើយ ទ្រង់នៅ​ស្ងៀម។ ព្រះរាជា​ប្រាថ្នា​ពាក្យ​របស់​មហាអាមាត្យ​ជីវក​ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែក​ជីវក​គិតថា ព្រះរាជា​ប្រារព្ធ​យើង យើង​នឹងដឹង​ពាក្យដែល​គប្បី​ពោល ដូច្នេះ​ទើបអង្គុយ​នៅស្ងៀម​ក្នុងទី​មិនឆ្ងាយ។ ពេលនោះ ព្រះរាជា​ត្រាស់​នឹងជីវកថា នែជីវក​សម្លាញ់ ហេតុអ្វី​បានជា​អ្នកនៅ​ស្ងៀម? ក្នុងខណៈ​នោះ ជីវក​ក្រោក​ចាកអាសនៈប្រណម្យ​អញ្ជលី សំពះ​ព្រះមានព្រះភាគ ហើយ​ពោលថា បពិត្រ​ព្រះសម្មតិទេព ព្រះមានព្រះភាគ​អរហន្ត​សម្មាសម្ពុទ្ធ​អង្គនោះ គង់នៅ​ក្នុង​អម្ពវ័ន​របស់​ទូល​ព្រះបង្គំ មួយអន្លើ​ដោយភិក្ខុ ១២៥០ អង្គ ឯកិត្តិសព្ទ​ដ៏ពីរោះ​របស់​ព្រះមានព្រះភាគ​អង្គនោះ ឮខ្ចរខ្ចាយ​សុសសាយ​ទៅ ដូច្នេះ​ហើយ ជីវក​ពោល​ពុទ្ធគុណ ៩ បទ មាន​បទថា អរហំ ជាដើម និង​ប្រកាស​អានុភាពរបស់​ព្រះមានព្រះភាគ មានប្រភេទ​ដូចជា​បុព្វនិមិត្ត​តាំងពី​ថ្ងៃប្រសូត​ជាដើម ហើយ​ក្រាបទូលថា សូម​ព្រះសម្មតិទេព​ចូលទៅ​រកព្រះភគវន្ត​អង្គនោះ ចូរស្ដាប់​ធម៌ និងសាក​សួរ​បញ្ហាចុះ។

 

ព្រះរាជាជាអ្នកដល់ព្រមដោយ​មនោរថ ទ្រង់ត្រាស់ថា បើយ៉ាងនោះ នែជីវក​សម្លាញ់ អ្នកចូរឲ្យ​គេតាក់តែង​យាន​ដំរីចុះ ដូច្នេះហើយ ក៏ឲ្យ​គេតាក់តែង​យាន ទ្រង់យាង​ទៅកាន់​ជីវកម្ពវ័ន ដោយ​រាជានុភាព​ដ៏ធំ ទ្រង់ឃើញ​ព្រះតថាគត​ដែលមាន​ភិក្ខុសង្ឃ​ជាបរិវារ នៅក្នុង​មាឡមណ្ឌល ក្នុងទីនោះ និងសម្លឹង​មើលភិក្ខុ​សង្ឃដែល​នៅស្ងៀម ហាក់ដូច​ជាមហានាវា​ក្នុងកណ្ដាល​សមុទ្រ​ដែល​ស្ងប់រលក ទ្រង់​គិតថា បរិស័ទ​មានសភាព​បែបនេះ មិនធ្លាប់​មានដល់យើង​ឡើយ ដូច្នេះ​ទើបជ្រះថ្លា​ក្នុង​ឥរិយាបថ ទ្រង់ផ្គង​អញ្ជលី សំពះ​ភិក្ខុសង្ឃ ពោល​សរសើរ ហើយ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះមានព្រះភាគ រួចប្រថាប់​ក្នុងទីដ៏​សមគួរ​មួយ ត្រាស់សួរ​សាមញ្ញផល​បញ្ហា។

 

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់​សាមញ្ញផលសូត្រ (សុត្តន្តបិដក ទីឃនិកាយ សីលក្ខន្ធវគ្គ) ដែល​ប្រដាប់​ដោយ​ភាណវារៈ ២ ដល់​ព្រះបាទ​អជាតសត្តុនោះ។ ក្នុង​កាលជាទី​បញ្ចប់​នៃសូត្រ ព្រះរាជា​សប្បាយ​ព្រះហឫទ័យ ទ្រង់​សូមខមាទោស​ព្រះមានព្រះភាគ ក្រោកចាក​អាសនៈ ធ្វើប្រទក្សិណ រួចយាង​ចៀសចេញ​ទៅ។ កាល​ព្រះរាជា​យាងចេញ​ទៅមិន​យូរប៉ុន្មាន ព្រះសាស្ដាត្រាស់​នឹងភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ព្រះរាជា​អង្គនេះ ជីករំលើង​គុណធម៌​របស់​ខ្លួនចេញ​អស់ហើយ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ព្រះរាជា​អង្គនេះ ផ្តាច់បង់​គុណធម៌​របស់ខ្លួន​ចេញអស់​ហើយ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ប្រសិនបើ​ព្រះរាជា​អង្គនេះ មិន​បាន​ផ្តាច់បង់​ព្រះជន្មាយុ​នៃព្រះបិតា ដែលជា​ព្រះធម្មរាជ ប្រកប​ដោយធម៌​ទេ ធម្មចក្ខុ គឺ​សោតាបត្តិមគ្គ ដែល​ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល នឹងកើតឡើង​ដល់​ព្រះរាជា​អង្គនោះ លើអាសនៈ​នេះ​មិនខាន​ឡើយ។ ព្រះរាជា​នេះ អាស្រ័យ​ទេវទត្ត ធ្វើការ​លើក​តម្កើង​អសប្បុរស ទើប​សាបសូន្យ​ចាក​សោតាបត្តិផល។

 

ក្នុងថ្ងៃស្អែក ភិក្ខុទាំងឡាយ​ញ៉ាំងកថា​ឲ្យតាំងឡើង​ក្នុង​ធម្មសភា​ថា ម្នាល​អាវុសោ បានឮថា ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​ធ្វើការ​លើក​តម្កើង​អសប្បុរស ព្រោះភាព​ជាអ្នកធ្វើ​បិតុឃាតកកម្ម ដោយ​អាស្រ័យ​ភិក្ខុទេវទត្ត​ដែលជា​បុគ្គល​ទ្រុស្តសីល​មាន​បាបធម៌ បានជា​អ្នក​សាបសូន្យ​ចាក​សោតាបត្តិផល ព្រះរាជា​វិនាស​ដោយ​ភិក្ខុទេវទត្ត។ ព្រះសាស្ដា​យាងមក​ហើយ ត្រាស់សួរថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អម្បាញ់​មិញនេះ អ្នកទាំងឡាយ​អង្គុយ​ប្រជុំគ្នា​និយាយ​រឿងអ្វី? កាល​ពួកភិក្ខុទូល​ថា ដោយ​រឿងនេះ ទើបទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ មិនមែន​តែក្នុង​ឥឡូវ​នេះទេ ដែល​ព្រះរាជា​នោះធ្វើ​ការលើក​តម្កើង​អសប្បុរស ហើយ​ដល់​សេចក្ដី​វិនាសធំ សូម្បី​ក្នុងកាល​មុន ដោយ​ការលើក​តម្កើង​អសប្បុរស​នោះឯង ព្រះរាជា​នោះ ក៏វិនាស​ខ្លួនដូចគ្នា ដូច្នេះ​ហើយ ទ្រង់​នាំអតីត​និទាន​មកថា

 

ក្នុងអតីតកាល កាលព្រះបាទព្រហ្មទត្ត​សោយរាជ​សម្បត្តិ​ក្នុងនគរ​ពារាណសី ព្រះពោធិសត្វកើតក្នុង​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍​ដែលមាន​ទ្រព្យច្រើន ពេលចម្រើន​វ័យធំ​ហើយ ក៏ទៅ​កាន់​នគរតក្កសិលា សិក្សារៀន​សូត្រវិជ្ជា​ទាំងពួង ហើយបាន​ជា​អាចារ្យទិសាបាមោក្ខ​ក្នុងនគរ​ពារាណសី ឲ្យ​មាណព ៥០០ សិក្សា​នូវវិជ្ជា។

 

បណ្ដាមាណពទាំងនោះ មានមាណពម្នាក់​ឈ្មោះ សញ្ជីវៈ ព្រះពោធិសត្វ​បានឲ្យ​មតកុដ្ឋាបនកមន្ត (មន្តធ្វើ​ឲ្យសាកសព​ក្រោកឡើង) ដល់​សញ្ជីវមាណព​នោះ។ សញ្ជីវមាណព​រៀនតែ​ឧដ្ឋាបនកមន្ត​ប៉ុណ្ណោះ មិនរៀន​បដិពាហនមន្ត (មន្ត​ហាមឃាត់)។ ថ្ងៃមួយ សញ្ជីវមាណព​ទៅព្រៃ​ដើម្បី​រកឧស ជាមួយ​នឹងមាណព​ទាំងឡាយ ហើយបាន​ឃើញ​សាកសព​ខ្លាមួយ គាត់ក៏​ពោលនឹង​ពួក​មាណព​ថា នែអ្នក​ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំនឹង​ឲ្យខ្លាស្លាប់​នេះក្រោក​ឡើង។

 

ពួកមាណពពោលថា អ្នកមិនអាច​ធ្វើបានទេ។

សញ្ជីវមាណពពោលថា ខ្ញុំនឹងឲ្យ​សាកសពខ្លា​នោះក្រោក​ឡើង ឲ្យអ្នកទាំង​ឡាយឃើញ​ម្ដង។

ពួកមាណពពោលថា នែមាណព ប្រសិនបើ​អ្នកអាច ចូរធ្វើវា​ឲ្យក្រោក​ឡើងចុះ។

 

ចំណែកពួកមាណពទាំងនោះ កាលពោល​យ៉ាងនេះ​ហើយ ក៏នាំគ្នា​ឡើង​ដើមឈើ។ សញ្ជីវមាណព​រាយមន្ត​ហើយ យកគ្រាប់​ក្រួសវាយ​ប្រហារ​សាកសព​ខ្លា ខ្លានោះ ក៏ក្រោក​ឡើង ស្ទុះទៅដោយ​រហ័ស ខាំបំពង់ក​សញ្ជីវមាណព ធ្វើសញ្ជីវមាណព​ឲ្យស្លាប់ រួចដួល​ចុះក្នុង​ទីនោះឯង ចំណែក​សញ្ជីវមាណព ក៏ដួលចុះ​ក្នុងទី​នោះដែរ។ សញ្ជីវមាណព និងខ្លានោះ ដេកស្លាប់ក្នុងទី​ជាមួយ​គ្នា។

 

ពួកមាណពកាន់យកឧសហើយមក ប្រាប់រឿងរ៉ាវ​នោះដល់​អាចារ្យ។ អាចារ្យ​ហៅពួកមាណព​ឲ្យមក ហើយ​ពោលថា នែអ្នក​ទាំងឡាយ ធម្មតា​អ្នកដែល​លើកតម្កើង​អសប្បុរស ធ្វើការ​រាប់អាន​ដោយ​គ្រឿងសក្ការៈ​ក្នុងបុគ្គល​ដែលមិន​សមគួរ តែងបាន​សេចក្ដី​ទុក្ខបែប​នេះឯង ដូច្នេះ​ហើយ ព្រះពោធិសត្វ ពោលគាថា​នេះថា

 

អសន្តំ យោ បគ្គណ្ហាតិ, អសន្តំ ចូបសេវតិ;

តមេវ ឃាសំ កុរុតេ, ព្យគ្ឃោ សញ្ជីវិកោ យថា។

បុគ្គលណា លើកតម្កើងនូវជន​ជាអសប្បុរសផង ចូលទៅ​សេពគប់​នូវជន​ជា​អសប្បុរសផង ជនជាអសប្បុរស​នោះ រមែងធ្វើនូវ​បុគ្គល​នោះឯង ឲ្យទៅជា​អាហារ ដូចខ្លា និង​សញ្ជីវមាណព។

 

ព្រះពោធិសត្វសម្ដែងធម៌ដល់ពួកមាណព ដោយគាថា​នេះហើយ លោកធ្វើ​បុណ្យ មានឲ្យទាន​ជាដើម ក៏ទៅតាម​យថាកម្ម។

 

ព្រះសាស្ដានាំព្រះធម្មទេសនានេះមកហើយ ទ្រង់ប្រជុំ​ជាតកថា

 

តទា មតព្យគ្ឃុដ្ឋាបនកោ មាណវោ អជាតសត្តុ អហោសិ មាណពដែលធ្វើខ្លា​ស្លាប់ឲ្យក្រោក​ឡើងក្នុង​កាលនោះ បានមកជា​ព្រះបាទអជាតសត្តុ

ទិសាបាមោក្ខោ អាចរិយោ បន អហមេវ អហោសឹ ចំណែកអាចារ្យ​ទិសាបាមោក្ខ គឺ​តថាគត​នេះឯង។

សញ្ជីវជាតក ចប់៕

(ជាតកដ្ឋកថា សុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ ជាតក ឯកកនិបាត កកណ្ដកវគ្គ បិដកលេខ ៥៨ ទំព័រ ៦៦)

ដោយ ស.ដ.វ.ថ.

1 2 3 130