នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ។

ហលិទ្ទរាគជាតក

(ឆដ្ឋ. ហលិទ្ទិរាគជាតក)

ព្រះសាស្ដា កាលស្ដេចគង់នៅវត្តជេតពន ទ្រង់ប្រារព្ធការលួងលោម​របស់​ថុល្លកុមារិកា បានត្រាស់​ព្រះធម្មទេសនា​នេះ មានពាក្យថា សុតិតិក្ខំ ដូច្នេះជាដើម ។

 

រឿងបច្ចុប្បន្នរបស់ជាតកនេះ នឹងមានជាក់ច្បាស់​ក្នុង​ចូឡនារទជាតក ក្នុង​តេរសកនិបាត​ឯណោះ ។ ចំណែករឿង​ក្នុងអតីត (ព្រះពោធិសត្វ កាលភរិយា​របស់ខ្លួនស្លាប់​ហើយ គិតថា សេចក្ដីស្លាប់​មានដល់ភរិយាជា​ទីស្រឡាញ់​របស់យើង យ៉ាងណា សេចក្ដីស្លាប់នោះ នឹងមាន​ដល់យើង​ ក៏យ៉ាងនោះ ទើបនាំ​កូនរបស់ខ្លួន ទៅព្រៃហិមពាន្ត បួសជាឥសី ញ៉ាំងឈាន​អភិញ្ញាឲ្យកើតឡើង មានមើមឈើ និងផ្លែឈើ​ក្នុងព្រៃជាអាហារ ក្នុងពេលនោះ ពួកចោរ​ក្នុងបច្ចន្តជនបទ​ចូលមកប្លន់​អ្នកស្រុក ហើយចាប់មនុស្ស​យកទៅធ្វើ​ជាឈ្លើយ ក្នុងបណ្ដា​ឈ្លើយទាំង​នោះ មានកុមារិកាម្នាក់ បានរត់រួច ហើយក៏មកដល់​អាស្រម​របស់តាបស ចំពេល​ដែលតាបស​ជាបិតា ចូលទៅរក​មើមឈើ​ផ្លែឈើ) កុមារិកានោះ (ក៏បានឱកាស) ទម្លាយសីល​របស់តាបស​កុមារនោះ និងដឹងភាព​ដែលតាបសនោះ​ឋិតក្នុងអំណាច​របស់ខ្លួនហើយ គិតថា យើងនឹង​បោកបញ្ឆោត​តាបសនេះ ហើយនឹងនាំ​ទៅកាន់ស្រុក​មនុស្ស ដូច្នេះហើយ ពោលថា ឈ្មោះថា សីលដែលរក្សាក្នុងព្រៃ ជាទីវៀរចាក​កាមគុណទាំងឡាយ មានរូបជាដើម រមែង​មិនមាន​ផលច្រើន សីលដែលរក្សា​ក្នុងស្រុក​មនុស្ស ជាទីតាំង​នៃកាមគុណ​ទាំងឡាយ មានរូប​ជាដើម ទើបមានផលច្រើន លោកចូរមក ទៅទីនោះ​ជាមួយនឹងខ្ញុំ ព្រៃនឹងជា​ប្រយោជន៍អ្វី​ដល់លោក ពោលយ៉ាង​នេះហើយ ទើបពោល​គាថាទី ១ ថា

សុតិតិក្ខំ អរញ្ញម្ហិ, បន្តម្ហិ សយនាសនេ;

យេ ច គាមេ តិតិក្ខន្តិ, តេ ឧឡារតរា តយា។

ការដែលលោកអត់ទ្រាំក្នុងព្រៃ ជាសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ ជាការប្រពៃហើយ តែថាពួក​ជនណា អត់ទ្រាំនៅ​ក្នុងស្រុក ពួកជននោះ ឈ្មោះថា ប្រសើរលើសលុប ជាងលោកទៅទៀត ។

 

បណ្ដាបទទាំងនោះ បទថា សុតិតិក្ខំ សេចក្ដីថា ការអត់ធន់​ដោយល្អ ។ បទថា តិតិក្ខន្តិ សេចក្ដីថា ការអត់ធន់​នឹងត្រជាក់ជាដើម ។

 

តាបសកុមារស្ដាប់ពាក្យនោះហើយ ពោលថា បិតារបស់ខ្ញុំ​ទៅព្រៃ កាលបិតា​របស់ខ្ញុំមក ខ្ញុំនឹងលាគាត់ ហើយខ្ញុំនឹងទៅ ។ នាងកុមារិកា​នោះគិតថា បានឮថា តាបសនេះ មានបិតា បើបិតារបស់​តាបសនេះ​នឹងឃើញយើង គាត់នឹងវាយ​យើងដោយចុង​ដងរែក ឲ្យយើង​ដល់នូវសេចក្ដី​វិនាស យើងគួរទៅមុន ។ លំដាប់នោះ កុមារិកា​ពោលនឹង​កុមារតាបស​ថា បើយ៉ាងនោះ ខ្ញុំនឹងធ្វើគ្រឿង​សម្គាល់ផ្លូវទុក ខ្ញុំនឹងទៅមុន លោកចូរ​មកតាម​ក្រោយចុះ ថាដូច្នេះ នាងក៏ចេញទៅ ។ តាបសនោះ កាលនាងកុមារិកា​ទៅហើយ ក៏មិននាំ​ឧសមកទុក មិនតម្កល់​ទឹកប្រើប្រាស់ និងទឹកផឹក គិតតែអង្គុយ​សញ្ជប់សញ្ជឹង​តែប៉ុណ្ណោះ កាលបិតាមក ក៏មិនធ្វើការក្រោកទទួល ។ គ្រានោះ បិតាសូម្បី​ដឹងថា កូននេះលុះ​ក្នុងអំណាចស្ត្រី​ហើយ ក៏ពោលនឹង​តាបសនោះថា នែកូន ព្រោះហេតុអ្វី បានជាអ្នក​មិននាំឧស​មកទុក មិនតម្កល់​ទឹកប្រើប្រាស់ និងទឹកផឹក ហើយអង្គុយ​សញ្ជប់សញ្ជឹង។ ពេលនោះ តាបសកុមារ​ពោលនឹងបិតាថា បពិត្របិតា បានឮថា សីលដែលរក្សា​ក្នុងព្រៃ ឈ្មោះថា មិនមាន​ផលច្រើន ការរក្សាសីល​ក្នុងស្រុក​មនុស្ស ទើបមាន​ផលច្រើន ខ្ញុំនឹងទៅ​រក្សាសីល​នៅទីនោះ សម្លាញ់របស់​ខ្ញុំពោលនឹងខ្ញុំថា អ្នកគប្បីមក គេទៅមុនហើយ ខ្ញុំទៅរកគេ តើបុរស​ណាមួយ ដែលខ្ញុំគប្បី​សេពដោយការ​នៅ​ក្នុងទីនោះ ដូច្នេះ កាលនឹងសួរ ទើបពោលគាថាទី ២ ថា

អរញ្ញា គាមមាគម្ម, កឹសីលំ កឹវតំ អហំ;

បុរិសំ តាត សេវេយ្យំ, តំ មេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតោ។

បពិត្របិតា លុះដល់ខ្ញុំចេញអំពី​ព្រៃមកកាន់ស្រុក តើគួរ​សេពគប់បុរស​មានសីល​ដូចមេ្តច មាន​វត្តដូចម្តេច ខ្ញុំសួរហើយ សូមបិតាប្រាប់​ហេតុនោះ ។

 

លំដាប់នោះ បិតាកាលសម្ដែងប្រាប់ ទើបពោលគាថា​ដ៏សេសថា  

យោ តេ វិស្សាសយេ តាត, វិស្សាសញ្ច ខមេយ្យ តេ;

សុស្សូសី ច តិតិក្ខី ច, តំ ភជេហិ ឥតោ គតោ។

នែបា បើបុគ្គលណាស្និទ្ធស្នាល​នឹងអ្នក ថែម​ទាំងគាប់ចិត្ត​នឹងសេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​របស់អ្នក ហើយស្តាប់​បង្គាប់ និងអត់ទ្រាំ (នូវពាក្យ​សំដី) អ្នកចេញ​អំពីព្រៃ​នេះទៅ ចូរសេពគប់​បុគ្គលនោះចុះ ។

 

យស្ស កាយេន វាចាយ, មនសា នត្ថិ ទុក្កដំ;

ឧរសីវ បតិដ្ឋាយ, តំ ភជេហិ ឥតោ គតោ។

បុគ្គលណា មិនមានអំពើអាក្រក់ ដោយកាយ វាចា ចិត្ត អ្នកចេញអំពី​ព្រៃ​នេះទៅ ចូរតាំងខ្លួន​ដូចជាកូន ហើយសេពគប់​បុគ្គល​នោះចុះ ។

 

យោ ច ធម្មេន ចរតិ, ចរន្តោបិ ន មញ្ញតិ;

វិសុទ្ធការឹ សប្បញ្ញំ, តំ ភជេហិ ឥតោ គតោ។

មួយទៀត បុគ្គលណាប្រព្រឹត្តតាមធម៌ ទោះបីកំពុងប្រព្រឹត្ត ក៏មិនប្រកាន់ខ្លួន លុះដល់អ្នក​ចេញអំពីព្រៃ​នេះទៅ ចូរសេពគប់​នូវបុគ្គល ដែលជាអ្នក​ធ្វើអំពើ​ដ៏បរិសុទ្ធ ប្រកបដោយ​ប្រាជ្ញានោះចុះ ។

 

ហលិទ្ទិរាគំ កបិចិត្តំ, បុរិសំ រាគវិរាគិនំ;

តាទិសំ តាត មា សេវិ, និម្មនុស្សម្បិ ចេ សិយា។

នែបា បុគ្គលណា មានចិត្តដូចជាសំពត់ជ្រលក់ល្មៀត មានចិត្តដូចស្វា ត្រេកអរ​ហើយ បែរជា​មិនត្រេកអរ​វិញ បើទុកជា (ក្នុងជម្ពូទ្វីបនេះ) មិនមាន​មនុស្ស​សោះ អ្នកកុំគប់​រកបុរសបែប​នោះឡើយ ។

 

អាសីវិសំវ កុបិតំ, មីឡ្ហលិត្តំ មហាបថំ;

អារកា បរិវជ្ជេហិ, យានីវ វិសមំ បថំ។

អ្នកចូរចៀសវាង (បុគ្គលបែបនោះ) អំពីចម្ងាយ ឲ្យដូចបុគ្គល​ចៀសវាង​អាសិរពិស​ដែលក្រោធ ឬចៀសវាង​ផ្លូវធំ ដែលប្រឡាក់​ដោយលាមក ឬដូចបុគ្គល​អ្នកទៅ​ដោយយាន ចៀសវាង​ផ្លូវមិនស្មើ ។

 

អនត្ថា តាត វឌ្ឍន្តិ, ពាលំ អច្ចុបសេវតោ;

មាស្សុ ពាលេន សំគច្ឆិ, អមិត្តេនេវ សព្វទា។

នែបា អំពើមិនជាប្រយោជន៍ទាំងឡាយ តែងចម្រើនដល់បុគ្គល​ដែលគប់រក​បុគ្គល​ពាល អ្នកកុំគប់រក​បុគ្គលពាល ដែលដូចជា​សត្រូវសព្វ ៗ កាលឡើយ ។

 

តំ តាហំ តាត យាចាមិ, ករស្សុ វចនំ មម;

មាស្សុ ពាលេន សំគច្ឆិ, ទុក្ខោ ពាលេហិ សង្គមោ។

នែបា ព្រោះហេតុនោះហើយ បានជាយើងសូមអង្វរអ្នក ចូរអ្នកធ្វើតាមពាក្យ​យើង ចូរអ្នកកុំគប់​រកបុគ្គលពាល​ឡើយ (ព្រោះ) ការគប់រក​នូវបុគ្គលពាល​ទាំងឡាយ តែងនាំមក​នូវសេចក្តីទុក្ខ ។

 

តាបសកំលោះកាលស្ដាប់ឱវាទរបស់បិតាយ៉ាងនេះហើយ ពោលថា បពិត្របិតា ខ្ញុំទៅកាន់​ស្រុកមនុស្សហើយ នឹងមិនបាន​បណ្ឌិត​ដែលដូចបិតា ខ្ញុំខ្លាចការ​ទៅស្រុកមនុស្ស ខ្ញុំនឹងនៅ​ក្នុងសម្នាក់​របស់បិតា​ក្នុងទីនេះឯង ។ លំដាប់នោះ បិតាកាល​ឲ្យឱវាទ​ដល់កូនឲ្យ​ក្រៃលែង​ឡើងហើយ ក៏ប្រាប់ការ​បរិកម្មកសិណ ។ មិនយូរប៉ុន្មាន តាបសកំលោះ បានញ៉ាំង​អភិញ្ញាសមាបត្តិ​ឲ្យកើតឡើង ហើយជាអ្នក​មានព្រហ្មលោក​ជាទីទៅ​ខាងមុខ ជាមួយ​នឹងបិតា ។

 

ព្រះសាស្ដាបាននាំព្រះធម្មទេសនានេះមកហើយ ទ្រង់ប្រកាសសច្ចៈទាំងឡាយ និងប្រជុំ​ជាកត ក្នុងកាលជា​ទីបញ្ចប់នៃ​សច្ចៈ ឧក្កណ្ឋភិក្ខុ​បានតាំងនៅ​ក្នុងសោតាបត្តិផល ។

 

តទា តាបសកុមារោ ឧក្កណ្ឋិតភិក្ខុ អហោសិ តាបសកុមារក្នុងកាលនោះ បានមកជា​ឧក្កណ្ឋភិក្ខុ

កុមារិកា ថុល្លកុមារិកាវ កុមារិកាបានមកជាថុល្លកុមារិកា

បិតា តាបសោ បន អហមេវ អហោសឹ ចំណែកតាបសជាបិតា គឺ តថាគត នេះឯង ។

ចប់ ហលិទ្ទិរាគជាតក ៕

(ជាតកដ្ឋកថា សុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ ជាតក នវកនិបាត បិដកលេខ ៥៩ ទំព័រ ១៥៣)

ថ្ងៃអង្គារ ១០ កើត ខែវិសាខ ឆ្នាំច សំរិទ្ធិស័ក ច.ល. ១៣៨០

ថ្ងៃទី ២៤ ខែមេសា ព.ស. ២៥៦១ គ.ស.២០១៨

ប្រែដោយ ស.ដ.វ.ថ.